مقدمه ای بر تئوری حسابداری
خلاصه مطالب کتاب تئوری حسابداری یک ـ دکتر رضا شباهنگ
هدفهای حسابداری مالی
هدفهای حسابداری:
در بحث مفروضات بنیادی ـ اصول تا حدود زیادی مسئله هدف های حسابداری نادیده گرفته شد
اما
در سال 1960 در اغلب تحقیقات و بیانیه های مرتبط مطرح شد و اهمیت روز افزونی یافت
در این مطلب از تلاش های گوناگونی بحث خواهد شد که در مسیر و تعیین هدف های صورتهای مالی و ارائه چارچوب نظری برای حسابداری وگزارشگری مالی انجام شده است .
در نخستین روش برای ارائه تعریفی از هدفهای حسابداری
بر محاسبه و گزارش کردن سود خالص حاصل از اعمال مقررات خاص برای تحقق بخشیدن و تطبیق دادن اقلام ترازنامه که بدان وسیله دوره جاری با دوره های آینده مرتبط می نمود ، تاکید می شد
و از همین دیدگاه
فرآیند جمع آوری داده ها و شکل صورتهای مالی مورد تاکید قرار می گرفت .
برای مثال در خبرنامه شماره یک واژه شناسی حسابداری ؛
حسابداری بدین گونه تعریف شد :
ثبت ، طبقه بندی و خلاصه کردن رویدادهای مالی و غیر مالی که دست کم دارای ویژگی مالی هستند و این کار باید به روشی معنی دار انجام شود و سرانجام تفسیر نتیجه های حاصل از آن
استدلال دوین در رابطه با اهداف حسابداری :
نخستین گام در راه تدوین مبانی نظری برای یک فعالیت خدماتی این است که مقصد و هدف های این فعالیت تعیین شوند .
امکان دارد هدفها با گذشت زمان تغییر کنند ، ولی در هر دوره از زمان باید بتوان آنها را مشخص کرد
واتز و زیمرمن مقررات وضع شده (توصیه ها) را بر اساس هدف های آشکار و پنهانی که اغلب بوسیله نویسندگان مختلف ارائه می شود ، می دانند
و معتقدند که
نه تنها پژوهشگران نمی توانند درباره هدف های صورتهای مالی به توافق برسند ، بلکه در مورد روش هایی که باید بدان وسیله ـ با توجه به هدفهای مورد نظر به مقررات الزامی دست یافت ـ نیز اختلاف نظر وجود دارد .
به طور کلی رویه های حسابداری و گزارشگری مالی از طریق محیط اقتصادی تحت تاثیر قرار می گیرند.
اهداف گزارشگری مالی ، واکنشی به محیط اقتصادی است و شامل موارد استفاده و استفاده کنندگان از اطلاعات مالی می شود .
اهداف گزارشگری در میان ملل گوناگون متفاوت است.
به طور مرسوم هدف اصلی حسابداری در بسیاری از کشورهای گروه بندی شده در مدل حسابداری کنتیننتال ( اروپای بدون بریتانیا ـ ژاپن ) (the continental model) که بانک تامین کننده اصلی و بالقوه منابع مالی واحد تجاری به شمار می روند ، از نزدیک براعمال مدیریت و اطلاعات نظارت دارند و نیازی به افشا ندارند ؛ حسابداری بیشتر با قانون سر و کاردارد
در مقابل
هدف اصلی حسابداری درگروه انگلوساکسون ( آمریکا ، انگلیس ، هلند و … ) (Anglo-Saxon model) اساس ارائه اطلاعات برای سرمایه گذاران و اعتباردهندگان می باشد.
در ایالات متحده ، اهمیت تعیین هدف های صورتهای مالی ، برای نخستین بار به وسیله گزارش ” گروه تحقیق بر روی هدفهای صورتهای مالی” ابراز گردید .
در انگلستان نیز اهمیت این هدف ها با انتشار گزارش شرکت ها ، بوسیله “انجمن حسابداران قسم خورده انگلستان و ویلز (ICAEW) ” مورد تاکید قرار گرفت ، اگر چه این تلاش ها تقریبا به زمان جدید برمی گردد ، اما تا حد زیادی تحت تاثیر فصل 4 از بیانیه چهار هیات اصول حسابداری ( APB#4) می باشد.
تعیین هدف های حسابداری ؛ به حل مشکل تضاد منافع موجود در بازار اطلاعاتی بر می گردد
صورتهای مالی در سایه تقابل سه گروه به دست می آیند:
شرکتها
استفاده کنندگان از صورتهای مالی
حرفه حسابداری
نمودار ون زیر رابطه متقابل این سه گروه را نشان می دهد که در آن :
دایره u نشان دهنده منافع استفاده کنندگان در اطلاعاتی است که برای تصمیم گیری اقتصادی سودمند است
دایره P نشان دهنده اطلاعاتی است که حرفه آن را تایید کرده
و دایره C نمایانگر مجموعه ای از اطلاعات است ، که شرکت منتشر کرده
در شکل زیر منطقه 1 نمایانگر اطلاعات مورد قبول هر سه گروه است .
به بیان دیگر
در این محدوده داده ها به وسیله شرکت افشا می شوند
حسابداران تایید می کنند و استفاده کنندگان مربوط می پندارند.
اما منطقه های 2 تا 7 نشان دهنده مناطقی است که تضاد منافع وجود دارد.
با توجه به این مسئله سه راه برای تعیین هدفها وجود دارد :
در راه نخست اطلاعاتی مورد توجه اند که شرکت آمادگی افشا دارد ( روش سازمانگرا )
در راه دوم از این زاویه به اطلاعات نگاه می شود که حرفه توان تایید و اندازه گیری آنها را دارد و می کوشد برای شرکت ها و استفاده کنندگان تسهیلات به وجود آورد ( روش حرفه گرا )
در راه سوم از این زاویه به اطلاعات نگاه می شود که استفاده کنندگان در کانون توجه قرار می گیرند و به دیگران کمک می شود اطلاعات را ارائه یا تایید کنند ( روش استفاده کننده گرا )
در ایالات متحده راهی که هدف های صورتهای مالی را تعیین می کنند و گروه تهیه کننده ”گزارش شرکت“ در انگلستان روش مبتنی بر استفاده کننده گرا را دنبال می کنند در حالی که بیانیه شماره چهار از روش های دیگر سود می جوید.
در ادامه به بررسی چند بیانیه در قالب هدفهای حسابداری مالی و صورتهای مالی خواهیم پرداخت .
شرحی از تئوری بنیانی حسابداری (1966AAA(ASOBAT
انجمن حسابداری آمریکا کوششی را در راستای تدوین تئوری حسابداری شروع و هدف زیر را انتخاب کرد :
”تدوین شرح یکپارچه از تئوری بنیانی حسابداری که بتواند راهنمای مدرسین حسابداران حرفه ای و سایر علاقمندان حسابداری باشد“
تعریف حسابداری در تئوری بنیانی حسابداری :
حسابداری فرآیند تشخیص اندازه گیری و گزارش اطلاعات اقتصادی است به نحوی که برای استفاده کننگان از این اطلاعات امکان قضاوت و تصمیم گیری آگاهانه وجود داشته باشد که تفاوت با تعریف های قبلی حسابداری ذکر نام استفاده کنندگان است که نشان دهنده اهمیت آن در این تعریف می باشد.
کمیته تدوین تئوری بنیانی حسابداری تئوری را به شرح زیر تعریف کرد :مجموعه پیوسته ای از اصول فرضی ادراکی و عملی که چارچوب و ماخذ کلی دانش مورد بررسی را تشکیل میدهد تعریف ارائه شده به طور مشخص بر تدوین چارچوبی تاکید دارد که بتواند بر ارزیابی رویکردهای سیستماتیک برای ثبت رویدادها وارائه صورتهای مالی با توجه به نیاز استفاده کنندان مفید واقع شود.
هدفهای حسابداری در این تئوری :
1-تصمیم گیری در مورد استفاده از منابع محدود و تعیین هدفهای واحد انتفاعی: تصمیم گیری معمولا با ارزیابی انتظار وقوع رویدادها در آینده همراه است این ارزیابی ها با روشهایی که مدلهای تصمیم گیری نامیده میشود بدست می آیندظرفیت وتوان ارائه اطلاعات مفید برای فرایند تصمیم گیری مرتبط با آینده رااصطلاحا توان پیش بینی می گویند بنابراین در رویکرد استفاده کنندگان مهمترین هدف حسابداری .تامین وارائه اطلاعات مفید برای تصمیم گیری است.
2- رهبری وکنترل منابع انسانی و فیزیکی واحد انتفاعی به نحو اثربخش
این هدف به استفاده مدیریت از اطلاعات حسابداری مربوط است در این تئوری نیازهای اطلاعاتی مدیریتی متفاو ت از سایر گروهها در نظر گرفته شده است.
3-ایفای وظیفه مباشرتی وارائه گزارشات مربوط به منابع:
با وجود سرمایه گذاری از طریق تحصیل آسان سهام وعدم حضور سرمایه گذار در شرکت این هدف اهمیت فراوانی یافته است
4-تسهیل ایفای وظایف اجتماعی واعمال کنترل :
این وظیفه دنباله وظیفه مباشرتی است منتها در این جا تعمیم آن به کل جامعه مد نظر است بنابراین مواردی چون مالیات .جلوگیری از تقلب .ومقررات دولتی و گرد آوری اطلاعات وآمار برای مقاصد اندازه گیری فعالیت اقتصادی مورد توجه است ولی در این هدف درباره سازمانی که باید هزینه تهیه این اطلاعات اضافی را تامین کند ذکری به عمل نیامده است.
استاندارهای مربوط به اطلاعات حسابداری در این بیانیه شامل موارد زیر است:
قابلیت تایید پرهیز از جانبداری
قابلیت سنجش مربوط بودن
علاوه بر این استانداردها دراین تئوری پنج رهنمود برای گزارشگری ارائه شده است که شامل:1- مناسبت برای استفاده مورد انتظار 2-افشای ارتباطات بااهمیت3-ارائه اطلاعات محیطی 4-یکنواختی روشها در داخل واحدهای انتفاعی و میان آن واحدها ثبات رویه در طول زمان
چون در این فصل اهداف حسابداری مد نظر است تشریح این موارد خودداری شده است
سایر جنبه های تئوری:
علیرغم انتقادهای که درباره اختصار هدفها ورهنمودها به عمل آمده این بیانیه نفوذ بااهمیتی در بیانیه ها وگزارشهای بعدی مرتبط با تئوری حسابداری داشته است.
در این تئوری امکان پیش بینی درباره اندازه گیری سود وضعیت مالی وتوان بازپرداخت بدهیها در آینده مورد بحث قرار گرفته نکته با اهمیت که در این بیانیه ذکر شده. این است که گزارشات بخودی خود پیش بینی نمی کنند بلکه استفاده کنندگان با استفاده از اطلاعات گزارشات. مدلهای تصمیم یری خود را بدست می آورند.
مفاهیم واصول بنیانی صورتهای مالی واحدهای انتفاعی ):بیانیه شماره4 APB )
در سال 1970 این بیانیه هنگامی انتشار یافت که دوران رویکرد مفروضات بنیادی –اصول خاتمه یافته و دیدگاه هدفها واستاندارد ها مطرح بود این بیانیه باوجود آنکه جنبه توصیفی تشریحی داشت ولی امکان ارائه نخستین چارچوب نظری را کاهش داد وبیانیه مزبور بر تلاشهایی که در راه تعیین هدفهای صورتهای مالی انجام می شد تاثیر به سزایی گذاشت دراین بیانیه حسابداری بدین گونه تعریف شده:فعالیت خدماتی است که وظیفه آن تهیه وارائه اطلاعات کمی درباره واحدهای اقتصادی که بدوا ماهیت مالی دارند وقاعدتا باید برای تصمیم گیریهای اقتصادی مفید واقع گردند.
فصل چهارم این بیانیه هدفها به صورت کلی وکیفی طبقه بندی شد ه است که شامل موارد زیر میباشد:
1-هدفهای مشخص صورتهای مالی این است که آنها بتوانند به صورت مطلوب وطبق اصول پذیرفته شده وضعیت مالی نتیجه عملیات و سایر تغییرات در وضعیت مالی را نشان دهند.
2-هدفهای عام شامل:الف-ارائه اطلاعات قابل اتکا درباره منافع اقتصادی و تعهدات شرکت
ب-در مورد تغییر در خالص منابع که در نتیجه فعالیتهای سود آور شرکت رخ میدهداطلاعات قابل اتکا ارائه نمود
پ-ارائه اطلاعات مالی به گونه ای که بتوان برای بر آورد یا قضاوت درباره توان بالقوه شرکت از نظر سود آوری ارزیابی وقضاوت کرد
ت-ارائه اطلاعات مورد نیاز درباره تغییر در تعهدات ومنابع اقتصادی
ث-باتوجه به نیازهای استفاده کنندگان ازصورتهای مالی افشا سایرطلاعات مربوط
3- هدفهای کیفی حسابداری مالی شامل:مربوط بودن –قابل فهم بودن-قابل تایید بودن –بی طرفی-قابل مقایسه بودن- کامل بودن-به هنگام بودن میباشد.
سایر جنبه های بیانیه شماره 4 واختلاف با بیانیه (ASOBAT)
چنین به نظر میرسد که هدفهای ابراز شده در بیانیه 4 یتوانند برای شکل ومحتوای گزارشگری مالی متداول دلیل منطقی ارائه کنند دراین بیانیه اذعان شده که هدفهای کلی نمیتوانند معرف نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندان باشند وهمچنین هدفهای حسابداری مالی وصورتهای مالی در زمان کنونی دست کم بطور کامل تامین نشده است
برخلاف تئوری قبلی در این بیانیه نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان مورد توجه قرار گرفته همچنین تلاش شده است که نیازهای بیشترین تعداداز استفاده کنندگا ن اطلاعات مالی تامین شود ومتذکر شده است که استفاده کنندگان بایستی دانش لازم جهت استفاده از اطلاعات را داشته باشندو قادر به درک ویژگیها ومحدودیتهای صورتهای مالی باشند.
اما همانند تئوری قبلی به تنوع استفاده کنندگان اطلاعات مالی . تضاد بین هدفها. قبول یکنواختی محدود در روشهای حسابداری تاکید شده است
هدفهای صورتهای مالی (Trueblood Report) :
انجمن حسابداران خبره آمریکا در پاسخ به انتقادهایی که بر گزارشگری مالی شرکت ها وارد می آمد وپی بردن به این واقعیت که تدوین یک چارچوب نظری برای حسابداری ضرورت دارد در آوریل 1971 تشکیل دو گروه را اعلام کرد گروه اول گروه که کمیته ویت نام گرفت مسولیت اصلاح فرایند تدوین استانداردهای حسابداری را بر عهده گرفت گزارش این کمیته منجر به تشکیل هیات استانداردهای حساب دار ی شد .
گروه دوم کمیته تروبلاد نام گرفت مسئولیت تعیین هدفهای مالی را بر عهده گرفت.این گرهه متشکل از نُه عضو که همگی از حرفه حسابداری عضو هیات علمی . صنعت و فدراسیون تحلیلگران مالی بودنداین کمیته بر اساس داده های تجربی و نظری جمع آوری شده از گروههای مختلف جامعه دو گزارش منتشر کرد نخستین ومهمترین گزارش گزارش گروه تحقیق در مورد هدفهای صورتهای مالی که شامل نتیجه های اصلی وهدفهای اعلام شده در مورد صورتهای مالی است زارش دوم در برگیرنده منتخبی از مقالاتی است که هنگام نتیجه گیری وارائه هدفهای زارش نخست خود مورد دتوجه قرار داد.
هدفهای صورتهای مالی در گزارش تروبلاد:
1-ارائه اطلاعات مفیدبرای تصمیمگیری های اقتصادی به عنوان هدف اصلی صورتهای مالی در این هدف به صورت مستقیم حسابداری را با تصمیم گیری مرتبط می سازد و سودمند بودن اطلاعات مورد توجه است
2- خدمت به استفاده کنندگانی که توان اختیار یا منابع محدودی برای دریافت اطلاعات دارندوصورتهای مالی تنها منبع اطلاعاتی آنان است این هدف مخاطبان اصلی را مشخص می کند ار ما این هدف را تحت اللفظی تلفظ کنیم استفاده کنندان اصلی سهامداران خواهند بود
3-ارائه اطلاعات مفید به سرمایه گذاران و اعتباردهندگان به نحوی که آنان رادر پیش بینی مقایسه وارزیابی گردش آتی وجوه نقد از لحاظ مبلغ زمانبندی ابهامات یاری دهد
4-ارائه اطلاعات به استفاده کنندگان جهت پیش بینی مقایسه و ارزیابی توان سود آوری واحد انتفاعی در اینجا قدرت سودآوری به در قالب ایجاد وجه نقد تعبیر می شود نه ایجاد سود
5-تامین اطلاعات مفید برای قضاوت درباره توان مدیریت در بکارگیری اثربخش
منابع واحد انتفاعی در دستیابی به هدف اصلی (یک معیار برای ارزیابی وظیفه مباشرتی و فرا مباشرتی مدیر )
6-تامین اطلاعات واقعی و تفسیری درباره معاملات و سایر رویدادهایی که برای پیش بینی مقایسه وارزیابی توان سودآوری واحد مفید است (در این هدف گستره آگاهی تنها اطلاعات عینی یا واقعی رادر بر نمی گیرد بلکه شامل اطلاعات ذهنی هم می شود چون قضاوت شخص نیزمطرح است .)
7-تهیه وارائه صورت وضعیت مالی که برای پیش بینی مقایسه و ارزیابی توان سودآوری واحد انتفاعی مفید است (تاکید بر ترازنامه)
8- ارائه صورت ادواری به نحوی که برای پیش بینی مقایسه وارزیابی توان سودآوری واحد مفید باشد(تاکید بر صورت سود زیان)
9-ارائه صورتی از فعالیتهای مالی به نحوی که برای پیش بینی مقایسه وارزیابی
توان سودآوری واحد مفید باشد(تاکید بر صورت وجوه نقد)
10-ارائه اطلاعات برای فرایند پیش بینی (زمانی این اطلاعات منتشر شوند که بتوانند بطور نسبی بر توان پیش بینی استفاده کنندگان بیافزایند)
11-ارائه اطلاعات مفید برای ارزیابی اثر بخش مدیریت منابع جهت دستیابی به هدفهای سازمانهای دولتی و واحدهای غیر انتفاعی
12-گزارش آندسته از فعالیتهای واحد انتفاعی که بر جامعه تاثیر میگذارد ومیتوان آنها را تعیین تشریح واندازه گیری کرد. ممکن است رابطه شرکت با جامعه یک طرفه یا دو طرفه باشد.
با توجه به اینکه تصور بر این بود که این اهداف در گزارش یکسان باشند ولی نوعی تمایل وگرایش قابل توجیه وجود دارد که این اهداف بر اساس ساختار سلسله مراتبی ارائه شوند تفاوت در تاکید ومیزان وابستگی نسبی بین هدفها این موضوع راتوجیح میکند بر همین اساس از گزارش تروبلاد شش سطح از هدفها می توان استخراج کرد
1- (هدف شماره یک) هدف اصلی
2-هدفهای شماره 2-3-11-12 که استفاده کنندگان گوناگون واستفاده کنندگان از اطلاعات مالی را مشخص می کند
3-هدفهای 4-5 قدرت سودآوری شرکت وتوانایی پاسخویی مدیریت را به عنوان نوعی اطلاعات مورد نیاز مشخص میکند
4-هدف شماره6 که ماهیت اطلاعات مورد نیاز را به عنوان یک واقعیت قابل تغییر مشخص می نماید
5-هدفهای شماره 7-8-9-10 که صورتهای مالی مورد نیاز را بیان میکند
6-در مورد صورتهای مالی تعدادی توصیه خاص داده می شود تا هر یک از هدفهای 7-8-9-10 پیش تامین شود
سایر جنبه های گزارش تروبلاد:
گزارش تروبلاد حاوی فصل کوتاهی درباره ویژگیها ی کیفی گزارشگری است که عمدتا بر بیانیه شماره چهار هیات اصول و تئوری بنیانی مبتنی است علاوه بر این فصل کوتاه ومفیدی در مورد سیستمهای مختلف اندازرهع یری ارایه شده است.
نکته با اهمیت گزارش تروبلاد تاکید بر اهمیت گردش وجوه نقد وارتباط اندازه گیری توان سود آوری با ایجاد گردش وجوه نقد در آینده است
تئوری حسابداری وپذیرش آن :(SATTA)
در سال 1973 انجمن حساداری آمریکا هیاتی را برای مطالعه ادبیات جاری حسابداری مالی وتهیه زارش در مورد وضعیت موجود حرفه در ارتباط با تئوری بکار گمارد ماموریت این هیات تاحدود زیادی مشابه کمیته تئوری بنیانی بود
تئوری بنیانی حسابداری کوشش کرد که رهنمودهای تئوریک لازم را برای ارزیابی اطلاعات حسابداری وسیستمهای ارزشیابی ارائه کند ازسوی دیگرتئوری ساتا سیستمهای مختلف ارزشیابی را در حسابداری همراه با سایر ملاحظات نظری مورد توجه قرار داد ودلایل عدم امکان تدوین ضوابطی که منجر به انتخاب یک سیستم ارزشیابی توسطحسابداری بشود را برشمرد گزارش ساتا به طور مختصر ومفید سیستمهای مختلف ارزشیابی را طبقه بندی و ردیابی کرد سیستمهای قدیمی باعنوان رویکرد کلاسیک طبقه بندی شده است که اغلب دستوری قیاسی است ونسبت به نیازهای استفاده کنندگان بی تفاوت است در مقابل رویکرد سودمندی در تصمیم گیری هاوجود دارد که از رویکردهای جدید است که تمرکز آن بر استفاده کنندگان میباشد وخود به دو روه مدلهای تصمیم گیری و تصمیم گیرنگان تقسیم میشود
مدلهای تصمیم گیری : چارچوب ریاضی تدوین شده توسط گزارشهای تئوری بنیانی تروبلاد انعکاسی از جهت یابی مدلهای تصمیم گیری است سیستمهای این گروه
1- دستوری وقیاسی هستند زیرا باید ضوابط ریاضی را رعایت کنند
2- مربوط بودن اطلاعات برای تصمیم گیریهای معین توسط استفاده کنندگان موردتاکید است
3- ضابطه مربوط بودن در اندازه گیری خاصه های انتخاب شده برای اندازه گیری داراییهابدهیها وسود .اساسی است
تصمیم گیرندگان: در این رویکرد سیستمها دستوری نیست بلکه میتوان گفت توصیفی است زیرا در این سیستمها کوشش شده اطلاعاتی که عملا مورد استفاده قرار میگیرد یا مطلوب ومورد انتظار است مشخص شودفرض بر این است که اطلاعات مطلوب ومرود انتظار باید به نحوی تامین وارائه شود
رویکرد فزونی منافع بر مخارج: بکارگیری این رویکرد به انتخاب یک سیستم نمی انجامد بلکه در این رویکرد موضوع منافع ومخارج تامین واستفاده از اطلاعات مد نظر قرار میگیردبنابراین اطلاعات به عنوان یک کالای اقتصادی در نظر گرفته می شود که دیدگاه جدیدی می باشد.
پیام اصلی SATTA با ناتوانی تئوری حسابداری در وضعیت فعلی در کمک به انتخاب یکی از سیستمهای ارزشیابی ارتباط دارد
مسئله تنوع استفاده کنندگان جستجو برای تبیین هدفهای استفاده کنندگان رابا مشکل مواجه میسازد در ادامه ابتدا هدفهای اولیه وثانویه صورتهای مالی سپس موضوع ارتباط تنوع استفاده کنندگان با هدفهای مزبور بررسی می شود
هدفهای اولیه شامل موارد زیر است:
1- توان پیش بینی:در بسیاری از تحقیقات اولیه تلاش شده که به بکارگیری اطلاعات حسابداری متغیرهای آینده پیش بینی شود. کانون توجه بسیاری از تحقیقات دیگر بررسی توان پیش بینی سود گزارش شده در دوره های سه ماهه برای پیش بینی سود سالو همچنین بررسی توان نسبتهای مالی برای پیش بینی ورشکستی می .
باشد .
2- حسابدهی :حسابدهی در این بخش مفهوم گسترده تری از وظیفه مباشرتی دارد در اینجا منظور مسئولیت مدیر در گزارش مربوط به بکاریری کارآمد واثر بخش منابعواحد انتفاعی است
هدف توان پیش بینی به ارقامی توجه دارد که برای پیش بینی رویدادهای آتی مفید است در حالی که هدف حسابدهی ارزیابی عملکرد واحد انتفاعی رامد نظر دارد
بااین حال در ادبیات جاری به هدف حسابدهی توجه بیشتری شده است.
هدفهای ثانویه:
معیار حفظ سرمایه ونقدینگی کلی از جمله اهداف ثانویه می باشند که در مقایسه بااهداف اولیه محدودتر وجزئی اند. معیار حفظ سرمایه اطلاعاتی را درباره میزان سود سهامی که می توان توزیع کرد بدون آنکه سرمایه شرکت به سهامداران مسترد گردد ارائه میکند و نقدینگی کلی شرکت از طریق اندازه گیری ارزشهای خروجی داراییها وکسر بدهیهای واحد رابدست می دهد.
تنوع استفاده کنندگان :گروههای مختلف استفاده کنندگان شامل:سهامداران-اعتبار دهندگان- تحلیل گران ومشاوران مالی-تشکلهای کارکنان-اتحادیه های کارگری-مشتریان- فروشندگان- ارگانهای دولتی- گروههای اجتماعی-پژوهشگرانوتدوین کنندگان استانداردها می باشند که به نوبه خود هرکدام به زیر مجموعه های خود تقسیم میشوند
در گزارش SATTA موضوع تنوع استفاده کنندگان به مسئله بکارگیری سیستم ارزشیابی مناسب مربوط شده است سیستمهای مورد توجه گزارش مزبور شامل: ارزش فعلی گردش وجوه نقد –ارزشهای جایگزینی-ارزشهای خروجی-بهای تمام شده تاریخی تعدیل شده بر مبنای تغییر سطح قیمتها می باشد
به طور كلي در اين گزارش اظهار نظر شده كه به دليل تنوع استفاده كنندگان هدفهاي مختلف ونيازهاي اطلاعاتي آنان نمي توان انتخابي از ميان تئوريهاي مختلف حسابداري (سيستمهاي ارزشيابي)به عمل آورد.
شرح بیانیه“هدفهای گزارشگری مالی یک واحد تجاری ”(بیانیه شماره یک ازمفاهیم حسابداری (FASB
گزارشگری مالی باید اطلاعاتی ارائه کند که برای سرمایه گذاران و بستانکاران و سایر استفاده کنندگان حال وآینده مفید واقع شود تا آنها بتوانند بر این اساس تصمیم بخردانه ای اتخاذ نمایند این اطلاعات برای کسانی در مورد فعالیت اقتصادی وتجاری درک معقولی دارند و آنها که می خواهند با آگاهی معقول مطالعه نمایند جامع باشد. گزارشگری مالی باید به استفاده کنندگان کنونی وآینده کمک کند تا آنها بتوانند مبلغ .زمان وریسک وجوه نقد دریافتی از محل سود تقسیمی یا بهره و… را برآورد نمایند ازآنجا که جریانهای نقدی سرمایه گذاران وبستانکاران به جریانهای نقدی واحد تجاری وابسته است گزارشگری مالی باید اطلاعاتی ارائه کند تا در این راستا به استفاده کنندگان کمک کند که آنها مبلغ زمان ریسک خالص جریان نقدی ورودی آینده به واحد تجاری را بر آورد کنند. گزارشات مالی باید در مورد منابع اقتصادی ادعای نسبت به این منابع ونیز در مورد اثرات ناشی از رویدادهای مالی وغیر مالی و شرایطی که منجر به تغییر منابع وادعای نسبت به منابع میشود اطلاعاتی ارائه کند.
به طور خلاصه در اين بيانيه هدفهاي زير مطرح است:
ارائه اطلاعات برای تصمیم گیری مالی (اطلاعات برای تمام افرادی که درک متعارفی از فعالیت اقتصادی دارند وهمچنین افرادی که تمایل به استفاده مناسب از آنها دارند قابل استفاده باشد)
ارائه اطلاعات در رابطه با جریانهای نقدی(این هدف با منافع سرمایه گذاران و اعتبار دهندان در رابطه با دریافت وجه نقد ارتباط پیدا می کند
ارائه اطلاعات در رابطه با منابع اقتصادی(وادعای نسبت به این منابع وهمچنین درباره ارات مبادلات رویدادها وشرایطی که می تواند سبب تغییر در منابع و ادعا ها شود)
ساير جنبه هاي بيانيه :
همه گروهها نسبت به هدفهاي FASB متقاعد نشدند برخي چنين استدلال كردند كه آنها چيز تازه اي به هدف هاي پيشين اضافه نكردند گروهي ديگر معتقدند كه آنها نتوانسته اند براي بهبود حسابداري هيچ رهنمودي ارائه دهند .به تازگي يك مكتب مكتب فكري بر اين باور است كه ميتوان واحد تجاري را به يك مسابقه تشبيه كرد كه حسابدارنتيجه آن را نگه مي دارد در چنين دنيايي حسابدار نمي تواند هيچ مفهومي جز سيستم ثبت نتيجه بازي مورد توافق دست اندر كاران داشته باشد يك خط فكري ديگر حسابداري را يك اسلحه آرماني مي داند كه مي توان با آن مسئله تضاد اجتماعي رادر رابطه با توزيع درآمد و ثروت منتفي نمود
خط فكري سوم اين است كه اگرچه تاكيد براستفاده كنندگان از صورتهاي مالي در همان وهله اول خوشايند است ولي خالي از اشكال نيست به ويژه در روش مزبور 3 پرسش بي جواب مي ماند:
-كدام دسته از استفاده كنندگان ازصورتهاي مالي را بايد مورد توجه قرار گيرد؟
-هدفهاي استفاده كنندگان مختلف تا چه اندازه شبيه هم هستند؟
-آيا بايد به خواسته هاي مديريت هم توجه كرد ؟
در تمام اين موارد بايد به اين موضوع توجه داشت كه انتقاد بسي راحتتر از تعيين يك مجموعه از هدفهاست.
هيات استانداردهاي حسابداري مالي بر سر اين موضوع كه كدام يك از استفاده كنندگان اصلي است بر سرمايه گذاران تاكيد بيشتري نموده است در بيانيه شماره يك از مفاهيم حسابداري مالي هم بر موضوع استفاده كنندگان خارجي فاقد قدرت تاكيد شده است از طرفي با توجه به اينكه هدفهاي استفاده كنندگان متفاوت با يكديگر است
موضوع ديگر در رابطه با اين بيانيه هدفهاي استفاده كنندگان مي باشد چون تنوع اهداف استفاده كنندگان زياد است هيات استانداردهاي حسابداري مالي استدلال مي كند كه استفاده كنندگان داراي وجوه مشترك مي باشند ونياز به اطلاعات مشابه دارند واينكه صورتهاي مالي هدفهاي عمومي را تامين مي كند تكافو مي كند ولي اين به آن معني نيست كه نيازهاي خاص گروههاي مشخص از استفاذه كنندگان تامين نشود.
