استانداردها و قوانین مرتبط با حسابرس داخلی

ردیف

شماره استاندارد و

ماده قانونی

شرح

1

استاندارد حسابرسی

(315- بند 12)

2

استاندارد حسابرسی

(315- بند 13)

3

استاندارد حسابرسی

(315- بند 20)

4

استاندارد حسابرسی

(315- بند 23)

5

استاندارد حسابرسی

(240- بند 19)

6

استاندارد حسابرسی

(315- ت 11)

7

استاندارد حسابرسی

(315- ت 51)

کنترلهای داخلی برای مقابله با آن دسته از خطرهای تجاری که دستیابی به اهداف زیر را تهدید می کند ، طراحی، اعمال و حفظ می شوند :

• قابل اتکا بودن گزارشگری مالی واحد تجاری
• کارایی و اثربخشی عملیات واحد تجاری
• رعایت قوانین و مقررات مربوط

8

استاندارد حسابرسی

(315- ت 53)

کنترلهای داخلی ، صرف نظر از میزان اثربخشی آنها ، تنها می توانند اطمینانی معقول از دستیابی به اهداف گزارشگری مالی برای واحد تجاری فراهم کنند.

احتمال دستیابی به این اهداف ، تحت تأثیر محدودیت های ذاتی کنترل های داخلی است . این محدودیتها ، شامل این واقعیت است که قضاوت انسان هنگام تصمیم گیری می تواند توأم با اشتباه باشد ، و به دلیل خطاهای انسانی ، کنترلهای داخلی می توانند مختل شوند .

9

استاندارد حسابرسی

(610- بند 5)

اهداف و دامنه کار واحد حسابرسی داخلی ، ماهیت مسئولیت ها و جایگاه سازمانی آن ، از جمله پاسخگویی و حوزه اختیارات آن ، بسیار متنوع بوده و به اندازه و ساختار واحد تجاری و الزامات مدیران اجرایی و حسب مورد ، ارکان راهبری بستگی دارد.

10

استاندارد حسابرسی

(610- بند 14)

11

استاندارد حسابرسی

(610- بند 20)

12

استاندارد حسابرسی

(610- بند 21)

13

استاندارد حسابرسی

(610- بند 26)

الف) وجود تهدیدهای عمده مربوط به بی طرفی حسابرس داخلی

ب) عدم صلاحیت کافی حسابرس داخلی برای انجام کار مورد نظر

14

استاندارد حسابرسی

(610- بند 30)

15

استاندارد حسابرسی

(610- بند 31)

الف) موافقت مکتوبی از اشخاص ذیصلاح واحد تجاری دریافت کند مبنی بر اینکه حسابرسان داخلی اجازه انجام درخواست های حسابرس مستقل را دارند و واحد تجاری در کاری که حسابرسان داخلی برای حسابرس مستقل انجام می دهند، دخالت نمی کند

ب ) موافقت مکتوبی از حسابرسان داخلی دریافت کند مبنی بر اینکه آنها موضوعات خاصی را که حسابرس مستقل به اطلاع آنها رسانده است، محرمانه تلقی خواهند کرد و حسابرس مستقل را از هرگونه تهدید مربوط به بی طرفی آنه مطلع می کنند.

16

استاندارد حسابرسی

(610- ت 4)

17

استاندارد حسابرسی

(610- ت 5)

18

استاندارد حسابرسی

(610- ت 8)

19

استاندارد حسابرسی

(610- ت 9)

20

استاندارد حسابرسی

(610- ت 24)

• مذاکرات بین آنها در فواصل زمانی مناسب طی دوره حسابرسی، صورت گیرد.
• حسابرس مستقل، واحد حسابرسی داخلی را از موضوعات عمده ای که ممکن است بر این واحد اثر بگذارد، آگاه کند.
• حسابرس مستقل از گزارشهای مربوط واحد حسابرسی داخلی آگاهی یابد و به آنها دسترسی داشته باشد و از هر گونه موضوع عمده ای که مورد توجه این واحد قرار گرفته است، و ممکن است بر کار حسابرس مستقل تأثیر داشته باشد، مطلع شود به نحوی که وی توانایی بررسی پیامدهای چنین موضوعاتی را برکار حسابرسی داشته باشد.

21

استاندارد حسابرسی

(330- بند 4)

الف) آزمون کنترلها :

روشهای حسابرسی طراحی شده به منظور ارزیابی اثربخشی کارکرد کنترل ها در پیشگیری ، یا کشف و اصلاح تحریفهای با اهمیت در سطح ادعاها.

ب) آزمون محتوا :

روشهای حسابرسی طراحی شده به منظور کشف تحریف های با اهمیت در سطح ادعاها ، آزمونهای محتوا شامل موارد زیر است:

1. 1. آزمون جزئیات گروههای معاملات، مانده حسابها، و موارد افشا
   2. روشهای تحلیلی.

22

استاندارد حسابرسی

(330- بند 8)

الف) ارزیابی حسابرس از خطرهای تحریف با اهمیت در سطح ادعاها شامل انتظار وی از اثربخشی کارکرد کنترلها باشد (یعنی حسابرس برای تعیین ماهیت ، زمانبندی اجرا و میزان آزمونهای محتوا بخواهد بر اثر بخشی کارکرد کنترل ها، اتکا کند ) ، یا

ب) آزمونهای محتوا به تنهایی نتواند شواهد حسابرسی کافی و مناسب در سطح ادعاها فراهم کند.

23

استاندارد حسابرسی

(330- بند 11)

24

استاندارد حسابرسی

(330- بند 15)

25

استاندارد حسابرسی

(330- بند 18)

26

استاندارد حسابرسی

(330- بند 22)

الف) اجرای آزمونهای محتوا همراه با آزمون کنترلها برای باقیمانده دوره ، یا

ب ) صرفاّ اجرای آزمونهای محتوای بیشتر در صورتی که حسابرس اجرای این آزمون ها را برای باقیمانده دوره کافی بداند.

حسابرس بدین وسیله مبنایی معقول برای بسط نتیجه گیری های انجام شده طی دوره به پایان دوره فراهم می  کند.

27

استاندارد حسابرسی

(330- ت 20)

چنانچه از کنترل های کاملاّ متفاوت در زمانهای مختلف طی دوره مورد حسابرسی استفاده شده باشد ، هر یک از آنها جداگانه مورد بررسی قرار می گیرد.

28

استاندارد حسابرسی

(330- ت 21)

با این وجود ، در هر دو مورد از روش های حسابرسی یکسانی استفاده می شود .

بنابراین ، حسابرس ممکن است به این نتیجه برسد که انجام همزمان آزمون اثربخشی کارکرد کنترل ها با ارزیابی طراحی و کسب شواهد مربوط به اعمال آنها ، به کارایی حسابرسی می افزاید.

29

استاندارد حسابرسی

(330- ت 22)

30

استاندارد حسابرسی

(330- ت 25)

31

استاندارد حسابرسی

(330- ت 43)

• برای کاهش خطر حسابرسی به سطح پایین قابل قبول ، اجرای روشهای تحلیلی به تنهایی می تواند کافی باشد. برای مثال، مواردی که ارزیابی حسابرس از خطر، با شواهد حسابرسی حاصل از آزمون کنترلها پشتیبانی می شود.
• صرفاّ استفاده از آزمون جزئیات مناسب است.
• ترکیبی از روشهای تحلیلی و آزمونهای جزئیات، مناسبترین راهکار برای مقابله با خطرهای ارزیابی شده است.

32

استاندارد حسابرسی

(520- بند 5)

33

استاندارد حسابرسی

(520- ت 4)

تصمیم گیری درباره انتخاب روش های حسابرسی ، از جمله روش های تحلیلی ، به قضاوت حسابرس درباره اثربخشی و کارایی مورد انتظار از روش های حسابرسی موجود برای کاهش خطر حسابرسی در سطح ادعای مورد نظر به یک سطح پایین قابل قبول ، بستگی دارد.

34

استاندارد حسابرسی

(520- ت 6)

35

استاندارد حسابرسی

(520- ت 1)

• اطلاعات مقایسه ای دوره های قبل.
• نتایج مورد انتظار واحد تجاری ؛ مانند بودجه ها یا پیش بینی ها ، یا انتظارات حسابرس ، نظیر برآورد مبلغ استهلاک.
• اطلاعات مشابه صنعت ؛ مانند مقایسه نسبت فروش به دریافتنی های تجاری واحد تجاری با متوسط صنعت یا سایر واحدهای تجاری هم اندازه در همان صنعت.

36

استاندارد حسابرسی

(520- ت 2)

• روابط بین عناصر اطلاعات مالی که انتظار می رود از یک الگوی قابل پیش بینی متکی بر تجارب واحد تجاری پیروی کند؛ مانند درصد سود ناخالص.
• روابط بین اطلاعات مالی و اطلاعات غیرمالی مربوط ؛ مانند رابطه هزینه های حقوق و دستمزد و مزایا با تعداد کارکنان.

37

استاندارد حسابرسی

(520- ت 3)

دامنه این شیوه ها از مقایسه های ساده تا تجزیه و تحلیل های پیچیده متکی بر روش های آماری پیشرفته ، گسترده است.

روشهای تحلیلی می تواند درباره صورت های مالی تلفیقی ، اطلاعات بخش ها و هر یک از عناصر اطلاعات به کار گرفته شود.

38

استاندارد حسابرسی

(520- ت 7)

39

استاندارد حسابرسی

(520- ت 13)

در صورت اثربخش بودن این کنترل ها ، حسابرس عموماّ نسبت به قابلیت اتکای اطلاعات و در نتیجه ، نتایج روش های تحلیلی اطمینان بیشتری پیدا می کند.

اثربخشی کارکرد کنترل های حاکم بر اطلاعات غیرمالی اغلب ممکن است همراه با سایر آزمون های کنترلها انجام شود

40

تبصره 5 ماده 7

دستورالعمل

حاکمیت شرکتی

موارد این تبصره می باید به صورت جداگانه به پیوست گزارش فعالیت هیات مدیره افشا شده و در جلسه مجمع عمومی عادی به سهامداران ارائه شود.

41

ماده 8 دستورالعمل

حاکمیت شرکتی

همچنین واحد حسابرسی داخلی را به طور مستقل و تحت نظارت خود مطابق با ضوابط و مقررات سازمان ، تشکیل و مورد ارزیابی قرار دهد.

در این خصوص گزارش های واحد حسابرسی داخلی در رابطه با ارزیابی کنترل های داخلی از تمام جنبه های فوق باید هر 3 ماه به هیات مدیره ارائه شود و هیات مدیره موظف است آن را مورد بررسی قرار دهد.

42

ماده 9 دستوالعمل

حاکمیت شرکتی

حسابرس مستقل شرکت باید در گزارش خود به مجمع عمومی صاحبان سهام در خصوص رعایت استقرار و به کارگیری سیستم کنترلهای داخلی مناسب و اثربخش توسط شرکت مطابق با ضوابط و مقررات مرتبط، اظهارنظر کند.

43

ماده 13

دستوالعمل

حاکمیت شرکتی

• انتخاب هیات عامل، مدیرعامل و قائم مقام یا جانشین وی، اعضای کمیته های ریسک، حسابرسی، انتصابات و جبران خدمات و سایر کمیته های هیات مدیره، مدیر حسابرسی داخلی و نظارت بر عملکرد آنان

44

ماده 10

دستورالعمل

کنترل های داخلی

برای ناشران پذیرفته

شده در

بورس/فرابورس

واحد حسابرسی داخلی باید به طور مستمر ، اثربخشی سیستم کنترل های داخلی را مورد بررسی و ارزیابی قرار داده و نتایج را به کمیته حسابرسی و هیئت مدیره گزارش نماید و  روش های بهبود سیستم کنترل های داخلی را پیگیری نماید.

مدیر حسابرسی داخلی ، با پیشنهاد کمیته حسابرسی و تصویب هیئت مدیره منصوب میشود و باید دارای صلاحیت های علمی و حرفه ای لازم باشد.

45

بند 62 چک لیست

رعایت الزامات

کنترل های داخلی

حاکم بر گزارشگری

مالی

46

بند63 چک لیست

رعایت الزامات

کنترل های داخلی

حاکم بر گزارشگری

مالی

47

بند 64 چک لیست

رعایت الزامات

کنترل های داخلی

حاکم بر گزارشگری

مالی

48

بند 65 چک لیست

رعایت الزامات

کنترل های داخلی

حاکم بر گزارشگری

مالی

49

بند 68 چک لیست

رعایت الزامات

کنترل های داخلی

حاکم بر گزارشگری

مالی

50

ماده 1 منشور

فعالیت حسابرسی

داخلی

حسابرسی داخلی با ایجاد رویکردی منظم و روشمند به شرکت کمک می کند که برای دستیابی به اهداف خود ، اثربخشی فرآیندهای راهبری ، مدیریت ریسک و کنترل را ارزیابی نموده و بهبود بخشد.

51

ماده 2 منشور

فعالیت حسابرسی

داخلی

1- ریسک ها به نحو مناسب شناسایی و مدیریت می شوند،

2- در مواقع لزوم، تعامل با گروه های مختلف راهبری شرکت به نحو مناسب وجود دارد،

3- اطلاعات مالی، مدیریتی و عملیاتی با اهمیت شرکت، درست، قابل اعتماد و به موقع می باشد،

4- فعالیت های کارکنان مطابق با خط مشی ها ، استانداردها ، رویه ها ، قوانین و مقررات می باشد،

5- تحصیل منابع به صرفه می باشد ، از منابع کارآ و اثربخش استفاده می شود ، و منابع به نحو مناسب حفاظت می شود،

6- برنامه ها ، طرح ها و اهداف شرکت قابل تحقق است،

7- کیفیت و بهبود مستمر در فرآیندهای کنترلی شرکت ترویج می شود،

8- موضوعات قانونی و حقوق با اهمیت موثر بر شرکت، به نحو مناسب شناسایی می شود و مورد توجه قرار می گیرند.

52

ماده 3 منشور

فعالیت حسابرسی

داخلی

1- امکان دسترسی نامحدود به کلیه اسناد و مدارک، دارایی ها، کارکنان و مشاهده فرآیندهای شرکت و شرکت های فرعی داشته باشد،

2- به کمیته حسابرسی دسترسی داشته باشد،

3- منابع مالی و انسانی مورد نیاز را جذب کرده و موضوعات، دامنه ی عملیات و روش های دستیابی به اهداف حسابرسی داخلی راتعیین و اجرا نماید،

4- خدمات خاص مورد نیاز برای ایفای مسئولیت ها و آموزش کارکنان حسابرسی خود را حسب نیاز از داخل یا خارج از شرکت کسب نماید،

53

ماده 4 منشور

فعالیت حسابرسی

داخلی

همچنین هیئت مدیره ، واحد حسابرسی داخلی را مسئول حفاظت از اسناد ، مدارک ، اطلاعات و اسرار شرکت که بنا به موقعیت کاری به آنها دسترسی پیدا می کند ، می داند.

54

ماده 5 منشور

فعالیت حسابرسی

داخلی

1 – انجام هرگونه وظایف اجرایی در شرکت

2 – ایجاد و یا تصویب تراکنش های حسابداری خارج از واحد حسابرسی داخلی،

3 – هدایت فعالیت های سایر کارکنان شرکت مگر تا میزانی که آنان برای کمک به تیم حسابرسی داخلی تخصیص داده شده اند،

4 – حسابرسی فعالیت هایی را که خود قبلاّ در آن مسئولیت اجرایی داشته اند،

5 – انجام سایر اعمالی که استقلال و بی طرفی آنان را تحت تاثیر قرار می دهد.

55

ماده 6 منشور

فعالیت حسابرسی

داخلی

1 – تدوین برنامه انعطاف پذیر سالانه حسابرسی داخلی با استفاده از روش شناسی متناسب مبتنی بر ریسک ، شامل هرگونه ریسک یا ملاحظات کنترلی مورد نظر مدیریت شرکت ، و پیشنهاد آن به کمیته ی حسابرسی جهت بررسی (قبل از تصویب توسط هیئت مدیره)،

تبصره 1 : برنامه سالانه حسابرسی داخلی با در نظر گرفتن اولویت ها حداقل باید شامل برنامه ارزیابی و بهبود “تحقق اهداف راهبردی شرکت” ،  اثربخشی  “فرآیندهای نظام راهبری ، مدیریت ریسک ، کنترل های داخلی ، حفاظت از دارایی ها ، رعایت قوانین ، مقررات و الزامات ، و شاخص های بهره وری”  و  سلامت “اطلاعات مالی و غیرمالی با اهمیت و معاملات عمده شرکت” باشد.

تبصره 2 : وظایف مدیر و کارکنان حسابرسی داخلی ، نافی وظایف مدیران و کارکنان سایر بخش های سازمانی در قبال مواردی همچون اثربخشی نظام راهبری ، مدیریت ریسک ، کنترل های داخلی و رعایت قوانین و مقررات نمی باشد.

2 – اجرای برنامه سالانه مصوب هیئت مدیره شامل هرگونه وظایف و پروژه های مورد درخواست مدیریت شرکت و کمیته حسابرسی،

3 – بررسی و ارزیابی مستمر اثربخشی سیستم کنترل های داخلی ، گزارش نتایج به کمیته حسابرسی و هیئت مدیره و پیگیری روش های بهبود سیستم کنترل های داخلی،

4 – حفظ ترکیب نیروی انسانی دارای دانش ، تجربه و مهارت کافی و مدارک رسمی حرفه ای متناسب طبق الزامات سازمان بورس و اوراق بهادار ، برای اجرای مطلوب مفاد این منشور و تدوین و اجرای برنامه های آموزشی مناسب،

تبصره : اغلب با توجه به اهداف و مسئولیت های واحد حسابرسی داخلی ، تیم حسابرسی داخلی در مجموع باید از دانش ، تجربه و مهارت های متنوع (در حوزه های مختلفی مانند دانش مالی ، فناوری اطلاعات ، سیستم ها و همچنین دانش خاص عملیات اصلی شرکت) برخوردار باشد.

5 – استقرار برنامه ارزیابی کیفیت برای کسب اطمینان از عملکرد مناسب حسابرسی داخلی،

6 – انجام خدمات مشاوره ای علاوه بر خدمات اطمینان دهی حسابرسی داخلی برای کمک به مدیریت شرکت در دستیابی به اهداف شرکت،

7 – ارزشیابی و ارزیابی ادغام یا تلفیق فعالیت ها و ایجاد یا تغییر در خدمات، فرآیندها، عملیات و فرآیندهای کنترلی، متناسب با شرایط ایجاد، استقرار یا توسعه آن ها،

8 – ارایه گزارش های دوره ای منظم (و در صورت نیاز گزارش های موردی) در خصوص خلاصه نتایج حاصل از فعالیت های واحد حسابرسی داخلی به کمیته حسابرسی و هیئت مدیره،

تبصره 1 : حداقل موارد مندرج در گزارش باید شامل برنامه های محقق شده و میزان پیشرفت برنامه سالانه حسابرسی داخلی و محدودیت های احتمالی باشد. همچنین ضروری است پیشنهادهای لازم و نتایج پیگیری و اجرای پیشنهادهای قبلی گزارش گردد.

تبصره 2 : رونوشت گزارشات واحد حسابرسی داخلی پیرامون گزارش های مورد درخواست مدیرعامل، به کمیته حسابرسی و هیئت مدیره ارسال شود.

9 – اطلاع رسانی منظم به کمیته ی حسابرسی در خصوص موضوعات نوین اثرگذار بر انجام بهتر حسابرسی داخلی،

10 – ارایه فهرستی از اهداف کمی عملیاتی و نتایج تحقق یافته به کمیته حسابرسی،

11 – همکاری درفرآیند رسیدگی به فعالیت های مشکوک به تقلب در شرکت (و یا فعالیت های پولشویی) و هشدار به موقع و مناسب به مدیریت شرکت و کمیته حسابرسی (و یا مسئول مبارزه با پولشویی)،

12 – مد نظر قرار دادن دامنه رسیدگی های حسابرسان مستقل و ارتباط و همکاری با آنان به منظور انجام حسابرسی بهینه شرکت با هزینه معقول و نیز ارایه اطلاعات و مستندات دال بر فعالیت های پولشویی به حسابرس مستقل شرکت طبق مقررات،

13 – فرهنگ سازی از طریق اطلاع رسانی مناسب به سایر کارکنان شرکت در خصوص حسابرسی داخلی و ماهیت ارزش افزایی آن.

56

ماده 7 منشور

فعالیت حسابرسی

داخلی

1 – انجام برنامه سالانه مصوب هیئت مدیره،

2 – ارزیابی سالانه کفایت و اثربخشی فرآیندهای شرکت در مورد کنترل فعالیت ها و مدیریت ریسک با توجه به ماموریت و دامنه عملیات،

3 – گزارش موارد با اهمیت در خصوص فرآیندهای مربوط به کنترل فعالیت های شرکت شامل فرصت های بهبود بالقوه در فرآیندهای مزبور،

4 – ارایه اطلاعات دوره ای در خصوص وضعیت و نتایج برنامه سالانه حسابرسی داخلی و کفایت منابع تحت اختیار،

5 – فراهم کردن امکان انجام سایر فعالیت های نظارتی و کنترلی (مانند مدیریت ریسک، رعایت مقررات، الزامات قانونی، امنیت اطلاعات، اخلاق حرفه ای، و حسابرسی مستقل) و هماهنگی با آن ها،

6 – تدوین و پیاده سازی برنامه تضمین و ارتقای کیفیت جهت کسب اطمینان معقول از انجام با کیفیت فعالیت های حسابرسی داخلی،

7 – انجام سایر الزامات مصوب هیئت مدیره در چارچوب وظایف حسابرسی داخلی علاوه بر الزامات این منشور

57

ماده 8 منشور

فعالیت حسابرسی

داخلی

افزون بر این گزارش های حسابرسان داخلی در اختیار هیئت مدیره و کمیته حسابرسی قرار می گیرد.

58

ماده 9 منشور

فعالیت حسابرسی

داخلی

1 – در تعیین حدود رسیدگی، انجام رسیدگی ها، ارایه پیشنهادها و گزارش نتایج از استقلال حرفه ای برخوردار باشند، نگرشی بیطرفانه داشته باشند و از تضاد منافع بپرهیزند،

2 – زمان اجرای حسابرسی داخلی را با هماهنگی مدیریت واحدهای مورد رسیدگی تنظیم کنند، مگر در موارد استثنایی که رسیدگی بدون اعلام قبلی از ضروریات حسابرسی داخلی است،

3 – شواهد جمع آوری شده، کاربرگ های پشتوانه، پرونده ها و یافته های حسابرسی داخلی را محرمانه تلقی نمایند،

4 – یافته ها و پیشنهادهای حسابرسی داخلی را با توجه به ماهیت، اهمیت و پیامد آن، متناسب با سطوح مدیران یا کارکنان در میان گذارند،

5 – مراقبت حرفه ای معقول مورد انتظار را اعمال نمایند.

59

ماده 10 منشور

فعالیت حسابرسی

داخلی